Kompostowanie to jeden z najprostszych sposobów na zmniejszenie ilości odpadów organicznych w gospodarstwie domowym. Zamiast wystawiać resztki kuchenne i ogrodowe w brązowym pojemniku, można przerobić je na wartościowy nawóz dla ogrodu. Właściciele domów jednorodzinnych z kompostownikiem przydomowym mogą ponadto skorzystać ze zniżki w opłacie za odbiór odpadów komunalnych — po zgłoszeniu kompostownika do gminy.
1. Korzyści z kompostowania przydomowego
Kompostowanie bioodpadów we własnym ogrodzie przynosi kilka praktycznych korzyści. Po pierwsze, znacząco redukuje objętość odpadów wystawianych do odbioru — bioodpady stanowią od 30 do 50% masy typowych odpadów komunalnych z gospodarstwa domowego. Po drugie, gotowy kompost jest wartościowym nawozem organicznym, który poprawia strukturę gleby i dostarcza roślinom składniki mineralne.
Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciel nieruchomości posiadający kompostownik przydomowy może być zwolniony z części opłaty za odbiór bioodpadów. Szczegółowe warunki określa uchwała rady gminy.
2. Wybór miejsca na kompostownik
Kompostownik należy ustawić w miejscu, które spełnia kilka podstawowych warunków:
- Kontakt z gruntem — kompostownik powinien stać bezpośrednio na ziemi, aby mikroorganizmy glebowe i dżdżownice miały do niego dostęp.
- Półcień — zbyt intensywne nasłonecznienie przesusza masę kompostową. Optymalne miejsce to półcień pod drzewami lub przy ogrodzeniu.
- Odległość od granic działki — przepisy sanitarne wymagają zachowania odległości co najmniej 2 metrów od granicy działki i 5 metrów od okien budynku.
- Dostęp — kompostownik musi być łatwo dostępny — zarówno do wrzucania materiału, jak i do pobierania gotowego kompostu od dołu.
3. Rodzaje kompostowników
Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów kompostowników przydomowych. Wybór zależy od dostępnej przestrzeni, ilości wytwarzanych bioodpadów i preferencji estetycznych.
| Rodzaj kompostownika | Pojemność | Zalety |
|---|---|---|
| Kompostownik skrzynkowy plastikowy | 300–800 l | Estetyczny, szczelny, chroni przed gryzoniami |
| Kompostownik drewniany (palety) | 500–2000 l | Tani, łatwy do zbudowania, dobra wentylacja |
| Pryzma kompostowa otwarta | Nieograniczona | Prosta budowa, duże ilości materiału roślinnego |
| Kompostownik dwukomorowy | 600–1500 l | Oddzielne komory dojrzewania — ciągłość produkcji |
4. Co można kompostować
Do kompostownika trafiają materiały organiczne, które można podzielić na dwie grupy: materiały „zielone" (bogate w azot) i materiały „brązowe" (bogate w węgiel). Prawidłowy kompost powinien zawierać obie grupy w proporcji mniej więcej 1:3 (zielone do brązowych).
Materiały „zielone" (bogate w azot):
- Resztki warzyw i owoców, obierki
- Fusy z kawy i herbaty (z papierowym filtrem)
- Skoszona trawa i świeże liście
- Resztki gotowanego jedzenia (bez mięsa, ryb i nabiału)
- Obornik i ptasie odchody
Materiały „brązowe" (bogate w węgiel):
- Suche liście i słoma
- Drobne gałęzie i drewno (rozdrobnione)
- Trociny (z drewna nielakierowanego)
- Tektura i papier (podarte, bez farb drukarskich)
- Łupiny orzechów (poza łupinami orzecha włoskiego)
Czego nie należy kompostować:
- Mięsa, ryb i nabiału — przyciągają gryzonie i szkodniki
- Roślin porażonych chorobami grzybowymi
- Chwastów z dojrzałymi nasionami
- Popiołu z węgla i drewna lakierowanego
- Papieru ze świecącą powłoką
- Odchodów zwierząt domowych (psy, koty)
5. Pielęgnacja kompostownika
Prawidłowo prowadzony kompostownik nie wymaga dużego nakładu pracy. Kluczowe czynności to:
- Nawilżanie — masa kompostowa powinna być wilgotna jak wyciśnięta gąbka. Latem może wymagać podlewania.
- Napowietrzanie — co kilka tygodni warto przełożyć lub przekopać masę widłami, aby dostarczyć tlenu mikroorganizmom.
- Warstwy — wrzucając świeże bioodpady, warto je przesypać warstwą materiału brązowego, by uniknąć zbrylania i brzydkiego zapachu.
6. Czas dojrzewania i zastosowanie kompostu
Czas dojrzewania kompostu zależy od składu materiałów, temperatury i stopnia napowietrzania. Przy regularnym mieszaniu i odpowiednim składzie materiałów kompost domowy jest gotowy po 6–12 miesiącach. Dojrzały kompost ma ciemnobrązową barwę, ziemisty zapach i sypką strukturę.
Gotowy kompost można stosować jako:
- Nawóz podstawowy przed siewem lub sadzeniem (5–10 kg/m²)
- Mulcz wokół roślin (warstwa 3–5 cm)
- Składnik podłoża do uprawy w donicach (zmieszany z ziemią w proporcji 1:3)
Dodatkowe źródła
Informacje o możliwości zwolnienia z opłaty za bioodpady dla posiadaczy kompostowników dostępne są w urzędach gmin oraz na stronach:
