Tworzywa sztuczne to jedna z najszerzej stosowanych grup materiałów opakowaniowych. Jednocześnie ich recykling jest bardziej skomplikowany niż recykling papieru czy szkła — różne rodzaje tworzyw wymagają oddzielnych procesów przetwarzania i nie mogą być ze sobą mieszane. Znajomość oznaczeń na opakowaniach pomaga prawidłowo je segregować i zwiększa efektywność recyklingu.
1. Oznaczenia tworzyw sztucznych — trójkąt z cyfrą
Większość opakowań z tworzyw sztucznych oznakowana jest symbolem trójkąta ze strzałkami (SPI — Society of Plastics Industry code) z cyfrą od 1 do 7 w środku. Symbol ten identyfikuje rodzaj tworzywa, z którego wykonane jest opakowanie — nie oznacza natomiast, że opakowanie jest aktualnie skupowane do recyklingu w danej gminie.
| Cyfra | Skrót | Nazwa tworzywa | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| 1 | PET | Politereftalan etylenu | Butelki po napojach, opakowania po sosach |
| 2 | HDPE | Polietylen wysokiej gęstości | Butelki po mleku, szamponie, chemii gospodarczej |
| 3 | PVC | Polichlorek winylu | Rury, folie, niektóre butelki |
| 4 | LDPE | Polietylen niskiej gęstości | Folie, woreczki, reklamówki |
| 5 | PP | Polipropylen | Pojemniki na żywność, zakrętki, słomki |
| 6 | PS | Polistyren | Opakowania jednorazowe, styropian, kubki |
| 7 | OTHER | Inne / mieszane | Opakowania wielowarstwowe, butelki PC |
2. Które tworzywa są najchętniej skupowane do recyklingu
W praktyce systemu selektywnej zbiórki w Polsce do recyklingu najchętniej trafiają tworzywa oznaczone cyframi 1 (PET) i 2 (HDPE) — mają one ustalone rynki zbytu i sprawdzone procesy przetwarzania.
PET (1) — najczęściej przetwarzane
Butelki PET po napojach to jeden z najbardziej efektywnie recyklingowanych materiałów w Polsce. Z przetworzonych butelek PET wytwarza się m.in. włókna poliestrowe do produkcji odzieży i dywanów, nowe opakowania oraz elementy wyposażenia wnętrz.
HDPE (2) — wysoka wartość
Opakowania z HDPE — butelki po mleku, pojemniki po szamponie, kanistry po chemii — mają wysoką wartość surowcową. Po przetworzeniu trafiają głównie do produkcji rur, skrzynek, elementów ogrodowych i nowych butelek.
PVC (3) — problematyczne
PVC jest trudny w recyklingu ze względu na obecność chloru i plastyfikatorów. W Polsce recykling PVC z odpadów komunalnych jest ograniczony. Opakowania PVC wrzucamy do żółtego pojemnika, jednak ich faktyczny recykling zależy od lokalnych instalacji przetwarzania.
3. Jak przygotować opakowania plastikowe do segregacji
Prawidłowe przygotowanie opakowań zwiększa efektywność sortowania i recyklingu:
- Opróżnij opakowanie — resztki jedzenia i napojów zanieczyszczają inne surowce podczas sortowania.
- Zgnieć butelki — zgniecione butelki zajmują mniej miejsca w pojemniku i ułatwiają transport.
- Zakrętki zostaw na butelce — wiele sortowni prosi o zostawienie zakrętek, bo samodzielnie wpadają między elementy maszyn sortujących.
- Nie musisz myć opakowań — wystarczy opróżnić. Płukanie zużywa wodę i nie jest wymagane przez większość systemów zbiórki.
- Nie zgniataj butelek PET wzdłuż — automatyczne sortowniki rozpoznają kształt opakowania; zgnieć poprzecznie.
4. Opakowania wielomateriałowe (Tetra Pak)
Kartony do napojów (Tetra Pak, Pure-Pak) są wykonane z kilku warstw: papieru, folii aluminiowej i polietylenu. Nie trafiają ani do pojemnika na papier, ani na tworzywa — wrzucamy je do żółtego pojemnika. Specjalistyczne instalacje recyklingowe potrafią rozdzielić te warstwy i odzyskać każdy z materiałów oddzielnie.
Przed wrzuceniem kartonu Tetra Pak do pojemnika warto go zgnieść i złożyć razem z zakrętką. Zmniejszy to jego objętość i ułatwi sortowanie w instalacji przetwarzania.
5. Co dzieje się z plastikiem po odebraniu
Po odebraniu przez firmę komunalną odpady plastikowe trafiają do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów (RIPOK) lub bezpośrednio do sortowni. W sortowni materiały są rozdzielane — ręcznie, optycznie lub za pomocą sortowników balistycznych — na poszczególne frakcje. Następnie są prasowane w bele i sprzedawane do zakładów recyklingu.
W zakładzie recyklingu tworzywa są mielone, myte, topione i granulowane. Z granulatu powstaje surowiec do produkcji nowych wyrobów — butelek, elementów instalacji sanitarnych, elementów samochodowych lub włókien tekstylnych.
6. Czego nie wrzucać do żółtego pojemnika
- Styropianu opakowaniowego (do PSZOK lub oddzielnej zbiórki)
- Jednorazowych rękawiczek lateksowych i gumowych
- Opakowań po olejach silnikowych i smarach
- Strzykawek i igieł (odpady medyczne — do aptek)
- Zabawek plastikowych (elektroodpady lub odpady zmieszane)
